حذف دلار، تنها راه برهم زدن نظام تک قطبی

حذف دلار، تنها راه برهم زدن نظام تک قطبی

سیب موز: حذف دلار، تنها راه برهم زدن نظام تک قطبی

سیب موز حذف دلار، تنها راه برهم زدن نظام تک قطبی

سعید طلوعیان

رئیس جامعه دوستی ایران و روسیه به تازگی خبر از انعقاد پیمان پولی دوجانبه بین ایران و روسیه و حذف دلار از مبادلات داده است. قرار است بانکی مشترک میان ایران و روسیه نیز ایجاد شود تا این کار ویژه را به انجام برساند. روسیه پیش از این پیمان پولی دوجانبه ای با چین منعقد کرده بود. با این قرارداد ایران می تواند از عواقب حاکمیت دلار بر بازار جهانی رهایی یابد و همچنین ...

...از بلوکه شدن پول های حاصل از صادرات جلوگیری کند و هم رواج دهنده پیمان های پولی دوجانبه در جهت تضعیف دلار و حاکمیت آمریکا بر اقتصاد جهانی باشد.

در خصوص پیمان های پولی دوجانبه ذکر نکات زیر ضروری است.

پس از جنگ جهانی دوم، نظام بین الملل توسط جناح پیروز میدان جنگ طراحی و صورت بندی شد. آمریکا فضای دوقطبی حاکم بر جهان در دوره جنگ سرد را با خذف سوریه از معادلات ابرقدرت ها، به فضایی تبدیل کرد که در اصطلاح پژوهشگران روابط بین الملل عبارت بود از فضای تک قطبی. بر این اساس پس از اتمام جنگ سرد و فروپاشی شوروی آمریکا خود رابه عنوان تنها ابرقدرت دنیا معرفی می کرد و از این رو طراحی و صورت بندی نظام حاکم بر جهان پس از جنگ سرد را حق خود

می دانست.

دقیقا همه طرح ریزی ها بعد از جنگ دوم جهانی به نفع آمریکا شکل گرفت. نهادهای سیاسی و مهم تر از آن نهادهای مالی جهان به نفع آمریکا سازمان دهی شدند و بیشترین درصد سرمایه نهادهای مالی جهان نظیر بانک جهانی و صندوق بین المللی پول از طرف آمریکا تامین شد که نتیجه آن سهم بیشتر آمریکایی ها در تصمیم گیری ها و سیاست گذاری های این نهادها بود که می توانستند عملا اقتصاد جهان و کشورها را با ابزارهایی همچون وام های مختلف به کشورها، سیاست گذاری های مالی جهانی، تحریم و بلوکه کردن کشورها و کارشکنی در روندهای صادراتی و وارداتی کنترل و

جهت دهی کنند.

یکی از مهم ترین امتیازات اقتصادی که پس از جنگ جهانی دوم در اختیار آمریکا قرار گرفت عبارت بود از تثبیت دلار به عنوان واحد پول بین المللی. و این آشکارا بدین معنی بود که از این پس هرکشوری بخواهد در فضای جهانی به تجارت، صادرات، واردات و هرگونه کنش اقتصادی دست بزند، می باید تابع بی قید و شرط قوانین و تبعات مربوط به دلار باشد. صدور تورم موجود درآمریکا به سایر کشورها با استفاده از دلار یکی دیگر از منافع آمریکا از قبل این امتیاز بود. بانک های جهان باید همه مراودات را با دلار انجام می دادند. بنابراین بانک ها به راحتی می توانستند کار واردات و صادرات و نقل و انتقال پول را برای هر کشوری که بخواهند، مسدود کنند و آن کشور را به راحتی از صحنه اقتصاد بین الملل حذف کنند.

بخشی از تحریم های مالی ایران در سال های اخیر مربوط به کارشکنی و تحریم بانک ها و مانع تراشی در انتقال پول های حاصل از صادرات نفت و.. به کشور بوده است. در چنین وضعیتی چه باید کرد؟ اقتصاد سیاسی بین الملل می تواند مملو از راهکارهای ابتکاری برای اقتصاد امروز کشور باشد. در شرایطی که نه تحریم های مالی تعلیق یا لغو شده اند و نه فضای مساعدی برای تحرک اقتصادی ایران در جهان وجود دارد ما نباید دست روی دست گذاشته و انتظار لغو تحریم ها را بکشیم که انتطار دو ساله مان نشان از بیهودگی آن دارد. ما 6 دهه پیش پس از پیروزی نهضت ملی شدن صنعت نفت نیز شاهد چنین وضعیتی بودیم. استفاده مطلوب ایران از ظرفیت های اقتصاد جهانی در دو سال پیروزی نهضت ملی شدن نفت آنقدر مفید بود که ایران توانست کشور را برای دو سال بدون نفت اداره کند. یکی از روش های دولت دکتر مصدق مبادلات پایاپای بود و روش دیگر پیمان های پولی_مالی دوجانبه ای که با کشورهای دیگر منعقد شد.

اما سوال اینجاست که در شرایطی که رئیس جمهور ترکیه چندی پیش در سفرش به تهران صحبت از بستن پیمان پولی دوجانبه با ایران کرد، چرا دولت محترم به جای استقبال از این پیشنهاد گفت ما در حال حاضر نیازی به حذف دلار از مبادلات خود نداریم! مگر رابطه ما با آمریکا بهتر از رابطه اردوغان با آن هاست که اردوغان به دنبال این قضیه باشد اما مسئولان ما نیازی در این زمینه احساس نکنند؟