بازگشت ایرانی ها به حج - اخبار اجتماعی

بازگشت-ایرانی-ها-به-حج-اخبار-اجتماعی

حج 96 به طور رسمی از روز گذشته کلید خورد و براساس آن، اولویت های ثبت نام و اعزام مشخص شدند. حج 96 درواقع دو تفاوت عمده با سال های قبل دارد؛ اتمام عملیات عمرانی گستره در سرزمین وحی باعث شده، عربستان سعودی به عنوان میزبان حج تمتع بتواند بعد از سال ها ظرفیت حج تمتع را برای کشورهای مسلمان افزایش دهد.

تفاوت مهم دیگر، حضور ایران پس از یک سال مناقشه سیاسی میان تهران و ریاض و غیبت یک ساله در مراسم حج سال 95 است. درواقع، دو حادثه تلخ سقوط جرثقیل و حادثه منا باعث شد ایران بیش ازپیش نسبت به مدیریت حج از سوی عربستان سعودی انتقاد کند و همزمان خواستار برخورد با عوامل و روشن ترشدن، ابعاد این حادثه شود.

اما حملات برخی گروه های خودسر به دفاتر سفارتخانه عربستان در تهران و مشهد باعث شد در سال 95، ریاض فرار روبه جلویی کرده و روابط دیپلماتیک خود با ایران را قطع کند. بااین حال، از اواسط سال گذشته، باز بحث ها درباره مذاکرات ایران و عربستان برای حضور زائران ایرانی مطرح شد و مذاکرات مسئولان حج و زیارت این کشور، در اسفند سال 95 به نتیجه رسید. حالا براساس اعلام سازمان حج و زیارت، امسال 85 هزار زائر ایرانی برای انجام تشریفات حج تمتع وارد سرزمین های وحی می شوند.

درهمین رابطه، سازمان حج و زیارت با صدور اطلاعیه ای از فراخوان ثبت نام اولیه از واجدین شرایط تشرف به حج تمتع سال 96 خبر داد. در این اطلاعیه آمده است: به اطلاع کلیه ودیعه گذاران حج تمتع که تا تاریخ 31/04/1385 در شعب بانک ملی ایران ثبت نام کرده اند، می رساند: پیرو اطلاعیه قبلی این سازمان و براساس برنامه زمان بندی، دارندگان فیش های ثبت نامی حج تمتع تا تاریخ 31/04/1385، از ساعت 9 صبح روز چهارشنبه، مورخ 23/01/1396 به مدت 10 روز فرصت دارند تا با دردست داشتن اصل قبض ودیعه گذاری، اصل شناسنامه و اصل کارت ملی به یکی از شعب بانک ملی ایران مراجعه و نسبت به واریز مبلغ علی الحساب هزینه سفر خود اقدام کنند.

بااین حال، بررسی ها نشان می دهند، لغو سفر حج عمره و تمتع تا حد زیادی می تواند ضررهای میلیاردی را نصیب عربستان کند. براساس آمار، هر سال به طور میانگین، 850 هزار زائر ایرانی برای حج عمره به عربستان اعزام می شدند، اگرچه این آمار بسته به روابط این دو کشور بیشتر و کمتر می شد اما این حج که مهم ترین منبع گردشگری زیارتی عربستان است، در فروردین سال گذشته از سوی ایران تعلیق شد. از سوی دیگر، با توجه به جمعیت کشور و اینکه به هر هزار نفر، یک سهمیه حج تمتع تعلق می گیرد، شمار زائران ایرانی حج تمتع نیز هر سال به 75 هزار نفر می رسید. اردشیر اروجی، مدیرکل سابق دفتر آمار و برنامه ریزی سازمان میراث فرهنگی، درباره آمار کلی زائران حج تمتع می گوید: «هر سال سه میلیون زائر عازم حج تمتع می شوند که از این تعداد یک میلیون نفر از مردم عربستان هستند؛ بنابراین کل ورودی گردشگران مذهبی تمتع، دو میلیون نفر است.»

براین ا ساس، از میان این دو میلیون نفر، بادرنظرگرفتن 75 هزار زائر ایرانی، حجاج تمتع ایرانی 3,7 درصد از کل این ورودی را شامل می شوند. آن طور که این کارشناس گردشگری می گوید، کل ورودی حجاج عمره در عربستان، هفت میلیون نفر بوده و ایران که پیش ازاین هر سال 850 هزار زائر را به این سفر اعزام می کرد، 12 تا 13 درصد از کل ورودی عمره را تشکیل می داد که حال از این تعداد گردشگران حج کاسته شده است.

حجاج تمتع کشور ما در هر سال 280 میلیون دلار هزینه می کردند که این رقم برای حج عمره ایرانیان به یک میلیارد و 380 میلیون دلار می رسید. بر این اساس 1,4 میلیارد دلار، کل هزینه ای است که گردشگران مذهبی ایران به اقتصاد عربستان سعودی تزریق می کردند که 1,1 میلیارد دلار آن با تعلیق سفر حج عمره در فروردین و 280 میلیون دلار آن با لغو سفر عمره کسر شد تا هزینه ای که حجاج ایرانی در این کشور خرج می کردند، به صفر برسد.

از تهران به مکه

درست در زمانی که این رژیم مشغول به نسل کشی در یمن و استان های شیعه نشین خود بود، کشورهای عزادار در حادثه منا را متهم به سیاسی کاری کرد و کشته شدن صد ها حاجی از ده ها کشور مسلمان در جهان را در حادثه منا تقدیر الهی خواند. پس از آن نیز، بی نظمی شدید در تحویل اجساد شهدای حادثه منا، عدم پذیرش کم کاری ها و اشتباهات در حادثه منا که خارج از عرف دیپلماتیک و مناسبات بین کشورهای اسلامی در موسم حج بود، بیش ازپیش سیاست های عربستان سعودی را به چالش کشید.

در ادامه تندروی ها، طرف سعودی در مواجهه با شیعیان این کشور، زمینه ساز اعدام شیخ نمر، روحانی پرنفوذ شیعه در این کشور شد؛ اقدامی که موجی از اعتراض های مسلمانان در ایران و سایر کشور های اسلامی را رقم زد و برخی از این اعتراض ها نیز بهانه های سیاسی را دست عربستان داد تا موج مطالبات افکار عمومی نسبت به اعدام شیخ نمر را منحرف کند. تجمع برخی معترضان اعدام شیخ نمر در مقابل سفارت این کشور در تهران و مشهد، گرچه با مخالفت ها و انتقاد های مقامات دولتی و سیاسی ایران مواجه شد اما این بهانه را دست سعودی ها داد تا پس از سه گانه حادثه جرثقیل، حادثه منا و اعدام شیخ نمر، روحانی پرنفوذ شیعی بتواند دستاویزی برای فرار از فشار افکار عمومی پس از این سه گانه پیدا کنند.

آنها پس از تجمع برخی گروه های خودسر در سفارتشان در تهران و مشهد، تصمیم به قطع روابط دیپلماتیک خود با ایران گرفتند و برخی کشورهای عربی و منطقه ای را نیز تحت فشار برای قطع روابط با ایران گذاشتند. این سه گانه ای که عربستان در مدت یک سال ایجاد کرد، بیش از سایر کشورهای منطقه می توانست از سوی ایران به عنوان یکی از مهم ترین کشورهای اسلامی پیگیری و احقاق حقوق شود اما با دستاویز سعودی ها منجر به قطع روابط سیاسی شد.

از مکه به تهران

پس از آن در دی سال 94 برخی نمایندگان مجلس و برخی ناظران سیاسی در ایران پیشنهاد عدم برگزاری حج 95 را دادند. در آن مقطع، درست در 14 دی مسئولان سازمان حج و زیارت، عدم برگزاری حج 95 را تکذیب کردند و استدلال آنها این بود که حج فارغ از روابط سیاسی جزء مناسکی است که باید اجرا شود و ایران حج را فارغ از مسائل سیاسی بین دو کشور نگاه می کند. همزمان هم مسئولان سازمان حج و زیارت نیز از دریافت دعوتنامه ای از سوی مسئولان سازمان حج عربستان برای شرکت در مذاکرات حج 95 خبر دادند؛ خبری که امید ها را برای حج 95 تا حد زیادی افزایش داد اما این امید دیری نپایید.

وزارت امورخارجه عربستان در اقدامی متناقض با وزارت حج عربستان، ویزای کارگزاران حج ایران برای حضور در مذاکرات حج را صادر نمی کرد و در آخر هم نکرد. پس از آن هیأت ایرانی، خود را به دوبی رساندند و از آنجا ویزای عربستان را دریافت کردند و خود را به میز مذاکره رساندند. مذاکرات تا آنجایی پیش رفت که همه موارد برای اجرای حج 95 فراهم بود به جز دو مورد اصلی و حیاتی؛ نخست اینکه طرف عربستانی عنوان کرد هیچ هواپیمای ایرانی نباید در موعد حج وارد عربستان شود و ایران باید برای حضور زائرانش در حج با شرکت های تحت قرارداد عربستان سعودی وارد مذاکره شود.

مورد دوم نیز که از اهمیت بالایی برخوردار است، این بود که مذاکره کنندگان عربستان عنوان کردند ویزای زائران ایرانی باید در کشور ثالث (امارات متحده عربی) یا در خاک عربستان سعودی صادر شود و عربستان هیچ همکاری ای برای صدور ویزا در خاک ایران انجام نمی دهد. این دو مورد علاوه بر هزینه هایی که برای ایران و حاجیان تحمیل می کرد، خارج از عرف دیپلماتیک بود و شأن حاجیان ایرانی را زیر سؤال می برد. علاوه برآن عدم ورود هواپیماهای ایرانی به خاک عربستان دیگر موردی بود که هیچ منطق فنی و اقتصادی ای نداشت.

دراین میان بحث های سیاسی ای نیز شکل گرفته بود براین اساس که ایران و حاجیان ایرانی، حق برگزاری مراسم های دسته جمعی یا سردادن شعار و... را ندارند. بااین حال، مذاکره کنندگان ایرانی در فروردین  سال جاری، این پیشنهاد های طرف سعودی را پای میز مذاکره رد کردند. پس از آن مذاکره کنندگان حج عربستان، از هیأت ایرانی فرصت خواستند تا با مشورت با وزارت امورخارجه این کشور، جواب قطعی خود را اعلام کنند.

در همان زمان اعلام پاسخ از سوی سعودی ها طول کشید. هیأت ایرانی قصد بازگشت به ایران را داشت اما سعودی ها از هیأت ایرانی خواستند سفر خود را به تعویق بیندازند تا فرصت بیشتری برای اعلام نظر داشته باشند، اما این فرصت هم تمام شد و سازمان حج عربستان به هیأت ایرانی اعلام کرد هنوز تصمیمی از وزارت امورخارجه عربستان اخذ نشده و اگر تصمیم قطعی اخذ شد، در یک نامه رسمی به سازمان حج و زیارت ایران اعلام خواهد شد؛ نامه ای که هیچ وقت ارسال نشد و حج 95 بدون حضور زائران ایرانی برگزار شد.

اخبار  اجتماعی  -  وقایع  اتفاقیه

.گردآوری توسط بخش خبرهای گوناگون سایت سیب موز