تقلید ناقص تعطیلاتی

تقلید ناقص تعطیلاتی

سیب موز: تقلید ناقص تعطیلاتی

سیب موز  چکش کاری لازم برای تعطیلی 15 روزه پاییز هشدار درباره تغییر ساعت کاری؛ تجربه تعلیق شده سال90 دوباره تکرار می شود؟

به  گزارش دنیای اقتصاد؛ کارگروه ملی «کاهش ساعات کاری و تحصیلی هفته» که قرار است ظرف سه ماه نسخه عملیاتی «تنظیم تعطیلات و اوقات فراغت» را به هیات دولت ارائه کند، در اولین پیشنهاد، با غفلت از نیاز ضروری تقویم فعلی به «اصلاح ریشه ای» و تقلید ناقص از الگوی جهانی، طرح «تعطیلات دو هفته ای مدارس در پاییز» را روی میز گذاشت.

به گزارش سیب موز این طرح که در اغلب کشورهای توسعه یافته، مکمل «تعطیلات دو روزه آخر هفته» محسوب می شود در صورت نادیده گرفتن پیش نیاز اصلی، طراحان را در تحقق دو هدف کلیدی شامل «کاهش آلودگی هوا و ترافیک کلان شهرها» و همچنین «مدرن سازی تقویم تعطیلات ایران» ناکام خواهد گذاشت. هرچند موضوع «کمبود تعطیلات مفید» به عنوان صورت مساله «مشکلات زیست محیطی شهرها و ازدحام مسافرت های درون شهری و برون شهری» سرانجام درست تشخیص داده شد؛ اما راه حل های کلیشه ای، ناکافی و بعضا آزموده شده برای پاسخ به آن، باعث انحراف در تصمیم گیری می شود. کارشناسان معتقدند برای تطبیق تقویم فعلی روزهای کاری ایران با الگوی سایر کشورها، باید در گام اول تعطیلی آخر هفته از یک روز به دو روز افزایش یابد تا از یکسو با توزیع زمانی سفرهای تفریحی، قفل ترافیکی جاده ها در معدود روزهای تعطیلات رفع شود و ازسوی دیگر آلودگی هوا در طول سال کاهش یابد.

19 خرداد سال جاری بود که هیات دولت با تصویب برنامه جامع 27 ماده ای «کاهش آلودگی هوای کلان شهرها»، 10 دستگاه اجرایی، سازمان و نهاد را مکلف کرد با تشکیل کارگروه ملی تنظیم روزهای کار و تحصیل نسبت به «بررسی و ارائه بسته مدیریت تقاضای سفر» با تمرکز بر کاهش ایام و ساعات کاری و تحصیلی مدارس و ادارات دولتی و نیز تغییر ساعات شروع و پایان دستگاه های اجرایی اقدام کند.

این کارگروه اخیرا (حدود یک ماه زودتر از مهلت مقرر) تشکیل شد و طی چهار جلسه ای که تاکنون برگزار شده است، اولین پیشنهاد اجرایی مبنی بر کاهش روزهای کاری مدارس در فصل پاییز از سوی سازمان حفاظت محیط زیست کشور که مسوولیت تشکیل و اداره کارگروه مذکور را نیز بر عهده دارد، در این جلسات مطرح و ارائه شده است. برابر متن مصوبه دولت سازمان حفاظت محیط زیست مکلف شد با همکاری دستگاه های مرتبط شامل وزارتخانه های آموزش و پرورش، راه و شهرسازی، اطلاعات، کشور، صنعت، معدن و تجارت، فرهنگ و ارشاد اسلامی، علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و نیروی انتظامی، ظرف مدت سه ماه از زمان ابلاغ (دوم تیرماه) نسبت به «بررسی و ارائه بسته مدیریت تقاضای سفر» از قبیل «تغییر ساعات شروع و پایان کار دستگاه های اجرایی»، «کاهش ایام و ساعات کاری و تحصیلی مدارس» و «کاهش ایام کاری آن دسته از ادارات که امکان پذیر است»، اقدام کند.

با تشکیل کارگروه مذکور تا کنون دو پیشنهاد مشخص از سوی سازمان حفاظت محیط زیست مطرح شده است. پیشنهاد نخست که با روح مصوبه دولت کاملا متفاوت است، ناظر بر پیش بینی تعطیلات پاییزی 15 روزه برای کلیه مدارس سراسر کشور است، مشروط بر اینکه دو هفته از تعطیلات تابستانی مدارس کسر شود.

این پیشنهاد یک ناهماهنگی اساسی با متن مصوبه دولت دارد. کارگروه ملی تنظیم روزهای کار و تحصیل که در دل کارگروه کاهش آلودگی هوای کلانشهرها تشکیل شده است، دو ماموریت روشن مبنی بر مطالعه درباره «تغییر ساعات شروع و پایان کار دستگاه های اجرایی» و نیز «کاهش ایام و ساعات کاری و تحصیلی مدارس و ادارات دولتی» را بر عهده دارد. بنابراین کارگروه مذکور ماموریت کاهش توامان ساعت و ایام کار مدارس را بر عهده داشته است. اما پیشنهاد سازمان حفاظت محیط زیست صرفا بر جابه جایی ایام تعطیل از تابستان به پاییز تاکید دارد و در عین حال روی این پیشنهاد برای کاهش ساعت و ایام کاری دستگاه های دولتی نیز برنامه ریزی نشده است.

پیشنهاد دوم مطرح شده در این کارگروه معطوف به ایجاد اختلاف در ساعت شروع کار ادارت دولتی و مدارس است که این پیشنهاد هم جای بحث و تامل دارد؛ چراکه مسوولان عضو این کارگروه بنا دارند طرحی را که در دولت دهم تصویب شده بود و در نخستین ماه های آغاز به کار دولت یازدهم به دلیل بازخورد منفی و اشکالات متعدد متوقف شد، دوباره به عنوان نسخه کنترل ترافیک و مهار آلودگی هوا مطرح کنند. دولت یازدهم در جلسه پانزدهم مهرماه 1392 و در نخستین روزهای سال تحصیلی جدید که در عمر این دولت سپری شد، طی مصوبه ای ساعت کار جدید ادارات دولتی سراسر کشور را 8 بامداد، بانک ها 7:30، مدارس را 7:15 تا 7:45 و واحدهای نظامی را 6:30 تا 7 اعلام کرد.

به این ترتیب ساعت شروع به کار دستگاه های اجرایی، سازمان ها و ادارات دولتی که در مقطعی در دولت گذشته به 8:30 تغییر کرده بود، در ساعت 8 تثبیت شد. همچنین ساعت شروع به کار بانک ها که با تصمیم دولت گذشته به 8 صبح تغییر کرده بود به وضعیت پیشین یعنی 7:30 بامداد تغییر کرد. علت این تصمیم دولت یازدهم، علاوه بر مهار افزایش ترافیک در ساعات پیک صبحگاهی و عصرگاهی، حل مشکلاتی بود که شروع به کار دیرتر دستگاه های دولتی و بانک ها نسبت به مدارس برای والدین شاغل دارای فرزند، ایجاد کرده بود.

به گزارش «دنیای اقتصاد» اگرچه پیشنهاد اول این کارگروه مبنی بر طراحی تعطیلات فصلی در پاییز برای مدارس، مشروط به چکش کاری و تکمیل محتوای پیشنهاد مذکور تا حدودی قابل قبول است، اما به نظر می رسد پیشنهاد دوم به کاهش بار ترافیک در ساعات پیک صبح و عصرگاهی و در نهایت کاهش آلودگی هوا هیچ کمکی نخواهد کرد چراکه به اعتقاد بسیاری از کارشناسان ترافیکی، تفاوت در ساعات آغاز کار ادارات و مدارس موجب می شود حجم سفرهای درون شهری شهروندان تقریبا دو برابر شود. در واقع از آنجا که عمده والدین در مسیر محل کار خود فرزندان خود را به مدرسه می رسانند، در صورت اختلاف زیاد ساعت شروع به کار مدارس و ادارات، قطعا رفت و آمد آنها افزایش خواهد یافت.

مرتضی طلایی، نایب رئیس شورای شهر تهران نیز معتقد است تغییر ساعات شروع و پایان کار بانک ها، ادارات دولتی و مدارس کار پیچیده ای است که نیازمند بررسی ملاحظات متعدد بوده و ممکن است والدین شاغل را که شمار آنها در تهران و کلانشهرها کم نیست، به دردسر بیندازد. اگر ساعت شروع به کار مدارس دیرتر از والدین شاغل باشد، آنها برای انتقال فرزندان خود به مدرسه دچار مشکل خواهند شد و اگر این ساعت زودتر باشد، بابت ساعت تنهایی فرزند خود در صبحگاه دچار مشکل می شوند.

چکش کاری پیشنهاد تعطیلات پاییزی

اگرچه پیشنهاد اول کارگروه ملی تنظیم روزهای کار و تحصیل قابل تامل بوده و از این جهت که به بازتنظیم تقویم تعطیلات کشور منجر می شود، پیشنهاد خوبی است اما چند نقص قابل توجه نیز دارد. نخست اینکه تعطیلات 15 روزه پاییزی تنها در صورتی موثر واقع می شود که افزون بر مدارس، برای ادارات دولتی و دستگاه های اجرایی کل کشور نیز در نظر گرفته شود تا به توزیع سفرهای سالانه شهروندان که در حال حاضر عمدتا در ایام نوروز یا معدود تعطیلات سریالی صورت می گیرد نیز منجر شود. بررسی «دنیای اقتصاد» از تقویم تعطیلات دیگر کشورها نشان می دهد، در اغلب کشورهای اروپایی تعطیلات پاییزه بین دو تا 15 روز پیش بینی شده است.

بنابراین طراحی تعطیلات پاییزی تقریبا از یک الگوی جهانی پیروی می کند. در عین حال تعطیلات تابستانی مدارس در کشورهای اروپایی 9 هفته معادل 5/ 2 ماه است. به این ترتیب پیشنهاد سازمان حفاظت محیط زیست مبنی بر پیش بینی تعطیلات پاییزی در قبال کاهش دو هفته ای تعطیلات تابستانی در ابتدا و انتهای سال تحصیلی (در ایام شهریور و تیر ماه) همسو با تجربه دیگر کشورها است.

در عین حال تعطیلات پاییزی در کشورهای اروپایی نیز تنها مختص مدارس بوده و دستگاه های دولتی در آن ایام تعطیل نیستند. هر چند کارگروه ملی تنظیم روزهای کار و تحصیل در حال حاضر نیز مبنای پیشنهاد خود را همین الگو قرار داده است اما با توجه به الگوی حمل و نقلی و ترافیکی شهرهای ایران از این بابت که بر خلاف کشورهای توسعه یافته، سفرهای درون شهری وابستگی زیادی به خودرو شخصی دارد، نه مترو، حمل و نقل عمومی و سرویس های ویژه، اما از آنجا که قرار است پیشنهاد تعطیلات پاییزی مدارس در ایران با هدف کاهش آلودگی هوا عملیاتی شود، باید همزمان با آن برای ساماندهی روزهای کاری نیز چاره جویی شود؛ به نحوی که در درجه اول روزهای کاری هفته همچون اغلب کشورهای دنیا به پنج روز تقلیل یافته و به عبارت دیگر تعطیلات پایانی هفته دو روزه شود و در درجه دوم نیز با کاستن از تعطیلات نوروزی، روزهای کاری در فصل پاییز مشمول تعطیلات پاییزی همزمان با تعطیلی مدارس شود. کارشناسان معتقدند در صورت پیش بینی تعطیلات پاییزی صرفا برای مدارس، حجم ترافیک به طور ملموس کاسته نخواهد شد و عملا ایده کاهش آلودگی هوا در فصل پاییز همزمان با اینورژن (وارونگی هوا) عقیم می ماند.

در واقع بهترین شکل اعمال تعطیلات پاییزی، همزمانی تعطیلات مدارس و ادارات دولتی و دستگاه های اجرایی است چراکه در این صورت دو هدف در کشور محقق خواهد شد؛ نخست کاهش بار ترافیکی که هدف اصلی کارگروه مذکور است و دوم بازتنظیم تقویم تعطیلات کشور و توزیع سفرهای برون شهری در طول ایام سال به نحوی که از تجمع سفر در ایام نوروز و تعطیلات سریالی مناسبتی جلوگیری خواهد شد. پیشنهاد تعطیلات پاییزی در واقع یک اصلاح مکمل برای تنظیم تقویم تعطیلات کشور است که جایگزین ایده آلی برای اصلاح ریشه ای یعنی افزایش تعطیلات آخر هفته نیست و حتی ممکن است به مشکلات ترافیکی کنونی دامن بزند.

به گزارش «دنیای اقتصاد»، پیشنهاد سازمان حفاظت محیط زیست تنها برای تهران یا هشت کلانشهر نیست بلکه در صورت تصویب در کل کشور اجرا خواهد شد که این موضوع از مزیت های ایده مذکور است. همچنین تعطیلات پاییزی پیشنهادی دائمی خواهد بود و تنها در زمان های آلودگی هوا اجرایی نمی شود؛ ضمن اینکه در صورت تصویب نهایی، ایام تعطیلات مذکور نیز شناور نخواهد بود و 15 روز به صورت دائمی در تقویم تعطیلات کشور در فصل پاییز پیش بینی خواهد شد.

مقرر شده این پیشنهاد و پیشنهادهای دیگری که از طرف سایر دستگاه های عضو کارگروه ملی تنظیم روزهای کار و تحصیل مطرح می شود، ظرف مدت سه ماه به جمع بندی نهایی رسیده و برای تصویب نهایی به دولت ارائه شود. اما از آنجا که کارگروه مذکور ماموریت خود را قدری زودتر آغاز و تاکنون چهار جلسه نیز برگزار کرده است، پیش بینی می شود بتواند زودتر از موعد مقرر جمع بندی نهایی خود را به دولت ارائه کند و مصوبه تعطیلات پاییزی 15 روزه از پاییز 95 اجرایی شود.

بررسی «دنیای اقتصاد» نشان می دهد اغلب اعضای کارگروه با مختصات کلی پیشنهاد اولیه موافق بوده اند و برخی از آنها پیش بینی می کنند به احتمال دست کم 50 درصد، این پیشنهاد تصویب خواهد شد. هر چند برخی دیگر از اعضای کارگروه معتقدند تعمیم تعطیلات مدارس به دستگاه های دولتی از پیچیدگی خاصی برخوردار بوده و ممکن است در قبال آن مقاومت شود، در حالی که کارشناسان معتقدند اجرای ناقص این طرح هزینه های به مراتب بیشتری نسبت به تلاش برای جلب نظر مخالفان دارد.

از طرفی کارشناسان آلودگی هوا اعتقاد دارند بهتر است کارگروه مذکور و سازمان حفاظت محیط زیست با نگاهی به تجربیات جهانی در زمینه تغییر ساعات کار و مدارس از این ایده صرف نظر کنند. اگرچه طراحان این پیشنهاد اعلام کرده اند که تغییر ساعات کار ادارات و مدارس در بسیاری از کشورهای اروپایی و آسیایی اعم از اتریش، فرانسه، انگلیس، ایتالیا، آلمان، عمان، مالزی و سنگاپور اجرا شده است، اما بررسی ها حاکی از این است که در بسیاری از این کشورها اختلاف ساعت آغاز کار مدارس و ادارات به منظور ارتقای سلامت به دنبال رفع کم خوابی بوده و با هدف کنترل ترافیک و آلودگی هوا صورت نگرفته است. هر چند اگر ساعات شروع کار و تحصیل در کشور همچون سایر کشورها با تاخیر حداقل یک ساعته تنظیم شود، اثر مثبت این اقدام روی سلامت بدن و بازدهی کار قطعا محرز خواهد بود.

ضمن اینکه الگوی حمل و نقلی متفاوت کشورهای دیگر که متمرکز بر استفاده از حمل و نقل عمومی و سرویس های ویژه است، بر خلاف ایران زمینه پیاده کردن چنین ایده ای را فراهم کرده است. به اعتقاد کارشناسان بهتر است که کارگروه تشکیل شده با مسوولیت سازمان حفاظت محیط زیست کشور پیش قدم شده و با توجه به تجربه کشورهای جهان نسبت به بازتنظیم و به روزرسانی تقویم تعطیلات به عنوان اصلاح ریشه ای اقدام کنند به نحوی که همگام با اغلب کشورها، پیشنهاد دو روزه شدن تعطیلات آخر هفته را در کارگروه مطرح کند.

در حالی که تعطیلات در اکثر کشورهای دنیا از نظمی منطقی پیروی می کند، ایران همچنان با عدم سامان یافتگی در تعطیلات رسمی خود دست به گریبان است. شمار تعطیلات رسمی در اکثر کشورهای جهان حدود 104 روز است این در حالی است که در ایران شمار روزهای تعطیل هفتگی، ملی و مناسبتی به 78 روز می رسد. اما از آنجا که با وجود حدود 26 روز تعطیلات مناسبتی، ایران به لحاظ شمار کل تعطیلات سالانه مناسبتی در رده دوم جهان ایستاده است، تصور نادرست عمومی این است که شمار تعطیلات در ایران زیاد است و از این رو عده ای با طرح افزایش تعطیلات پایان هفته مخالفت می کنند. این در حالی است که از 114 کشور اروپایی و کشورهای اسلامی، فقط 12 کشور دارای تعطیلی آخر هفته یک روزه هستند و مابقی، تعطیلات آخر هفته دو روزه دارند.