کتاب های درسی و قابلیت های متعدد و متنوع مغفول مانده

کتاب های درسی و قابلیت های متعدد و متنوع مغفول مانده

سیب موز: کتاب های درسی و قابلیت های متعدد و متنوع مغفول مانده

بجنورد - کتاب های درسی با وجود عقبه مطالعاتی نیازشناسی، طرح و برنامه و گروه های تألیف و اعتباربخشی هنوز قدر و جایگاه آن در نظام ارزش گذاری و آئین های ملی به درستی شناخته نشده است.

خبرگزاری مهر - گروه استان ها - محمدابراهیم محمدی*: تهیه و تولید و انتشار سالانه نزدیک به  140 میلیون جلد کتاب درسی و توزیع به هنگام آن در 31 استان کشور اتفاق بزرگ و قابل توجهی است.

به گزارش سیب موز  شاید اوج این حساسیت و سختی کار در نیمه دوم تابستان که خانواده ها و مدارس در تکاپوی تدارک کتاب درسی هستند و به تبع آن رسانه ها مختلف که این دغدغه را با ظرافت خاص خود پوشش می دهند، بیشتر قابل لمس باشد.

توزیع این شمار کتاب درسی که قریب به 50 درصد سرانه کتاب عمومی  می شود در میان بسیاری از کشورها بی سابقه است.

فرایند تولید کتاب های درسی که در دوره های اخیر از حالت تک نگاری به گروهی تبدیل شده و افزون بر دقت و تأمل هایی که در زمینه رعایت استانداردهای محتوایی، ادبی، فنی و ... صورت می پذیرد رفت و برگشت های پرشماری بین صف و ستاد در زمینه نقد و بررسی و اعتباربخشی صورت می گیرد؛ کتاب های درسی را به یک برند ملی تبدیل کرده است.

واقعیت این است که کتاب های درسی با وجود عقبه مطالعاتی نیازشناسی، طرح و برنامه و گروه های تألیف و اعتباربخشی هنوز قدر و جایگاه آن در نظام ارزش گذاری و آئین های ملی قدرشناسی به درستی شناخته نشده است.

گویی مسئولان عالی و متولیان کتاب کشور همانند بسیاری از مردم کتاب درسی را به عنوان یک کالای ملی و فرهنگی که صدها نویسنده، کارشناس وصاحب نظرعلمی در زمینه و تخصص های  مختلف در به ثمر نشستن آن جد و جهد می کنند نمی شناسند.

انتظار می رود  در نمایشگاه کتاب، بخشی نیز به کتاب های درسی اختصاص و از برخی تولیدات فاخر و ماندگار در کنار سایر تولیدات فرهنگی مکتوب تجلیل به عمل آورده شود.

کتاب های درسی ایران که رنگین کمانی از پاسخ به نیازهای مختلف دانش آموزان ایران در قومیت، مذهب و جغرافیای اقلیمی مختلف است الگوی بین المللی مناسبی برای کشورهای دیگر در تعمیق عدالت آموزشی است.

شایسته است بخش های بین الملل از این ظرفیت فرهنگی و آموزشی در توسعه دیپلماسی  فرهنگی و آموزش استفاده کند.

کتاب های درسی به اذعان بسیاری از میهمانان خارجی این قابلیت را دارد تا به عنوان مدل و قالب آموزشی در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد.

دیپلماسی آموزشی بر محور کتب درسی ضمن تبادل ظرفیت ها و ارتقاء تجارب و توانمندی ها این فرصت را فراهم می کند تا ضمن دسترسی و مطالعه از بسیاری از ذهنیت سازی ها و تحلیل های ناصواب به ویژه در زمینه مسائل شناختی پیشگیری شود.

پیشنهاد می شود با هدف آشنابی وشناسایی ظرفیت ها و زمینه سازی برای مفاهمه فرهنگی و آموزشی بخش بین الملل آموزش و پرورش با استفاده از حمایت وزارت خارجه و رایزنی ها هفته فرهنگی وتربیتی را بر محور کتاب های درسی ایران در کشورهای مختلف ایجاد کند.

کتاب های درسی ایران که براساس منویات رهبری معظم و مبتنی بر سند تحول فراهم می آید به دلیل جامعیت، تنوع و توجه به نیازهای گوناگون آموزشی، علمی، شناختی و مهارتی به یک دانشنامه عمومی همانند است؛ می تواند بستر مناسبی برای  برنامه سازی های رسانه ملی به خصوص برای مخاطبان کودک، نوجوان و جوان باشد.

پرداختن به مسائل فرهنگی، اجتماعی وخانوادگی و ... بدون توجه به برنامه های آموزشی و محورهای فراهم آمده در کتب درسی که صدها هزار نفر ساعت برای طرح و ارائه آن وقت گذاری شده است گاهی به دوگانگی و تقابل آموزش های رسمی با آموزش های غیر رسمی رسانه ملی منجر می شود.

در زمینه فعالیت های تربیتی وبه ویژه جهت مند سازی  فوق برنامه ها کتاب های درسی به عنوان مؤثرترین و ماندگارترین مؤلفه آموزش مدرسه باید از مرجعیت و محوریت در ارجاع و استناد برخوردار شود.

انتظار این است با راهنمایی ها و دلالت هایی که در پانوشته های کتاب های درسی به ویژه علوم انسانی و شناختی می آید فعالیت های میدانی، مشاهده ای و محیطی تربیتی نظام یافته و کتاب و کلاس و معلم ها و مربیان منظومه ای  از جریان با طراوات تربیتی آموزشی شود.

کتاب های درسی به خصوص در سنوات اخیر با هدف گریز از حافظه محوری  و تزریق ذهنی اطلاعات بر اصل تفکر، اندیشه و پرسشگری تمرکز کرده است و این امر شاید فرایند یاددهی و یادگیری را به دلیل اندیشه محور بودن آن با سختی های حاصل از تغییر قالب  مواجه کند.

شایسته است هنر به خصوص فیلم و هنرهای نمایشی در خدمت تسهیل آموزش های کتاب و کلاس قرارگیرد.

شاید این اقدام درآمدی باشد بر سو گیری آثار هنری دانش آموزان و فرهنگیان و استفاده از برترین ها در چرخه یاددهی و یادگیری کتاب های درسی. این ایده ارزشمند وپرفایده به سهم خود نقشی ماندگار درفرایند آسان سازی آموزش محتوای کتاب های درسی داشته و آغازی خواهد بود براندیشه تجاری سازی آثار هنری دانش آموزی وعملیاتی سازی ایده بلند صنایع هنری مدرسه محور و بویژه صنعت فیلم های مدرسه ای.

آیا زمانی خواهد رسید تا در کنار شبکه نوظهور فیلم های خانگی، شبکه فیلم های مدرسه ای بر محور موضوعات مختلف پایه و کتاب های درسی تهیه و درخدمت آموزش قرار بگیرد؟

آیا زمانی فرا خواهد رسید صنعت  فیلم های آموزشی رقیبی برای فیلم های عمومی گردد ....

وسخن آخر؛ اینک که خیلی از پایه ها تغییر یافته و قرار است برخی از پایه و یا کتاب ها حداقل پنج سال در چرخه استفاده بلاتغییر بماند پیشنهاد می شود تولید کتاب های درسی با ماندگاری و نگهداری بالا با مدیریت مدارس و همکاری اولیا باز استفاده شود، این اقدام سهم سزامندی درحفظ منابع و کمک به اقتصاد خانوارها خواهد بود  و یا با آموزش  مهارت های استفاده از رایانه و تبلت؛ لوح فشرده را جایگزین کتاب های درسی جدید کرد.

* مشاور رسانه ای رئیس سازمان پژوهش وزارت آموزش و پرورش