چه افقی پیش روی بانک ها است؟

سیب موز حجم بالای فعالیت سیستم بانکی و تاثیرپذیری بخش های دیگر از تعاملات آن امروزه این بخش را به عنوان گلوگاه توسعه و تجارت کشور در کانون توجه قرار داده است. با توجه به این موضوع لزوم بازنگری در رویه ها و اصلاح نظام اقتصادی کشور امری ضروری است که در این میان صنعت بانکداری از اهمیت ویژه ای برخوردار است. حجم بالای فعالیت سیستم بانکی و تاثیرپذیری بخش های دیگر از تعاملات آن امروزه این بخش را به عنوان گلوگاه توسعه و تجارت کشور در کانون توجه قرار داده است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بازار سرمایه (سنا)، متاسفانه در سال های اخیر نظام بانکی کشور دچار مشکلات متعددی شده که می توان به اهم موارد زیر اشاره کرد:

·         ضعف انضباط پولی و نرخ تورم کم سابقه طی سال های گذشته در اقتصاد کشور

به گزارش سیب موز ·         ضعف نظارت بانکی، گسترش فعالیت موسسات مالی و اعتباری و اضافه برداشت بانک ها از بانک مرکزی·         شکل گیری مسابقه افزایش نرخ سود سپرده ها، گرفتار شدن بانک‎ها در یک Ponzi Game و افزایش شدید هزینه های ناشی از آن·         بحران بدهکاران و حجم بالای مطالبات غیرجاری در سیستم بانکی·         افزایش حجم وثایق با نقدشوندگی پایین و گاه مواجه با کاهش ارزش در ترازنامه بانک‎ها·         شناسایی سودهای غیرواقعی و موهومی در مجامع سال های گذشته و آثار منفی آن بر وضعیت صورت جریان نقد بانک ها·         دور شدن و عدم تطابق سیستم بانکی با استانداردهای روز بین‎المللیدر

همین راستا شرکت کارگزاری بانک کشاورزی در قالب "سلسله نشست های تحلیل

برتر" اقدام به برگزاری جلسه ای تحت عنوان "نشست تحلیلی صنعت بانکداری"

کرد.مروری بر پارامترهای کلی صنعت و مقایسه بانک ها با یکدیگردر

بخش آغازین تحلیل متغیرهایی مانند تعداد شعب، سرمایه ثبتی، ارزش بازار و

ارزش دفتری مورد بررسی قرار گرفت. از مهمترین یافته های این بخش می توان به

بالاتر بودن ارزش دفتری در مقایسه با قیمت کشف شده برای سهام بانکی در

بازار اشاره کرد.

چه افقی پیش روی بانک ها است؟

سیب موز: چه افقی پیش روی بانک ها است؟

چه افقی پیش روی بانک ها است؟ 2

مروری بر وضعیت سپرده های بانکیمجموع

سپرده های بانک های حاضر در بازار سرمایه به مبلغ 6,066,115,206 میلیون

ریال است. این در حالی است که مجموع سپرده ها نزد بانکها (تجاری و تخصصی)

در پایان شهریور 94 بر اساس گزارشات بانک مرکزی به مبلغ 8421 هزار میلیارد

ریال است. به عبارتی بانک‎های حاضر در بازار سرمایه موفق به جذب حدود 72

درصد از سپرده های کشور شده اند.

چه افقی پیش روی بانک ها است؟ 3

مروری بر وضعیت سپرده های بانکیمجموع

سپرده های بانکهای حاضر در بازار سرمایه به مبلغ 6,066,115,206 میلیون

ریال است. این در حالی است که مجموع سپرده ها نزد بانکها (تجاری و تخصصی)

در پایان شهریور 94 بر اساس گزارشات بانک مرکزی به مبلغ 8421 هزار میلیارد

ریال است. به عبارتی بانک‎های حاضر در بازار سرمایه موفق به جذب حدود 72

درصد از سپرده های کشور شده اند.

چه افقی پیش روی بانک ها است؟ 4 چه افقی پیش روی بانک ها است؟ 5

سپرده های مجانی و تسهیلات دستورییکی

از فاکتورهای مهم برای بانک های تجاری بهای تمام شده پول است که به صورت

تابعی از میانگین وزنی نرخ سپرده‎ ها به دست می آید. هر چه سهم سپرده های

غیر هزینه زا شامل سپرده های قرض‎الحسنه و سپرده های جاری در پورتفوی یک

بانک بیشتر باشد، میزان برخورداری از مزایای منابع ارزانتر نیز فرونی خواهد

یافت. تمرکز سپرده های غیر هزینه زای برخی نهادها یا شرکت های دولتی

می‎تواند به عنوان نوعی رانت مورر بررسی قرار گیرد. وضعیت بانک های مختلف

کشور به لحاظ برخورداری از سپرده هایی از این دست به صورت شکل زیر است.

چه افقی پیش روی بانک ها است؟ 6

همانگونه

که ملاحظه می شود سه بانک ملت، صادرات و تجارت بالاترین میزان برخورداری

از سپرده های مجانی را دارند. این رقم برای بانک های خصوصی عمدتاً بسیار

ناچیز است.موضوع دیگری که می تواند در تقارن با این موضوع

مورد بررسی قرار گیرد، حجم تسهیلات دستوری بانک ها است. در بانک ملت

میانگین نرخ منابع 16.9 درصد در سال 93 بوده است، در حالی که میانگین نرخ

منابع در صنعت بانکداری (حاضر در بازار سرمایه) در همین سال 18.3 درصد است.

از طرفی میانگین مصارف بانک ملت نیز 19.7 درصد و در صنعت بانکداری 21.1

درصد است. لذا به همان نسبت که نرخ میانگین منابع کاهش یافته، نرخ میانگین

مصارف نیز به واسطه اعطای تسهیلات دستوری کاهش یافته و برخورداری از منابع

ارزان اسپرد بالاتری را برای این بانک به دنبال نداشته است. وضعیت اعطای تسهیلاتعلاوه

بر قدرت هر بانک در جذب سپرده و در نتیجه بهره مندی از ظرفیت های نقدینگی

کشور، میزان اعطای تسهیلات فاکتور تعیین کننده ای به شمار می رود. جدول زیر

عملکرد بانک های مختلف در خصوص اعطای تسهیلات به مشتریان خود را نشان

می دهد. باز هم بانک ملت، صادرات و تجارت در صدر قرار می گیرند.

چه افقی پیش روی بانک ها است؟ 7

بحران مطالبات غیرجاریمطالبات

غیرجاری به یکی از مهمترین معضلات سیستم بانکی در مقطع فعلی تبدیل شده

است. مطالبات غیرجاری به سه گروه مطالبات سررسید گذشته، معوق و

مشکوک الوصول تقسیم شده و بانک های تجاری جهت مدیریت ریسک و پیشگیری از

شناسایی سودهای موهومی ملزم به رعایت ضوابط و ملاحظات مربوطه هستند. عدم

شفافیت در شناسایی و افشای ارقام مربوط به ذخایر اختصاصی موجب بروز ابهامات

معنادار برای تحلیلگران بازار شده که در برخی موارد به قضاوت های بدبینانه

نیز منتهی می شود.

چه افقی پیش روی بانک ها است؟ 8

جدول

زیر نسبت مطالبات غیرجاری به مجموع تسهیلات اعطایی بانک ها را نشان

می دهد. همانطور که عنوان شد عدم اطمینان از افشای کامل مطالبات غیرجاری و

همچنین نبود رویه یکسان در بانک های مختلف از این بابت لزوماً انعکاس دقیقی

از واقعیت های سیستم بانکی نیست.

چه افقی پیش روی بانک ها است؟ 9

نظارت بانکینرخ

ذخیره قانونی یکی از ابزارهای سه گانه نظارت بانکی است. بانک مرکزی به

عنوان نهاد ناظر بازار پول با اعمال سیاست مناسب در این خصوص ریسک عملیات

بانک های تجاری را کنترل می کند. کل مبلغ سپرده قانونی بانکهای حاضر در

بازار سرمایه نزد بانک مرکزی به مبلغ 599,719,221 میلیون ریال بالغ می شود.

شایان ذکر است نرخ سپرده قانونی برای سپرده ریالی قرض الحسنه 10 درصد و

برای سایر سپرده های ریالی 13.5 درصد بوده است. جدول زیر میزان سپرده

قانونی بانک های مختلف را نشان می دهد.

چه افقی پیش روی بانک ها است؟ 10

بانک

مرکزی اخیراً جهت تحرک بخشیدن به عملیات بانک های تجاری کاهش مشروط سپرده

قانونی بانک ها را در دستور کار قرار داده است. در صورت کاهش یک درصدی نرخ

سپرده قانونی، مبلغ 5 هزار و 400 میلیارد تومان منابع از بانک مرکزی به

بانک های حاضر در بازارسرمایه برگشت داده می شود که اثر آن بر افزایش

نقدینگی حدود 22 هزار میلیارد تومان تخمین زده می شود. با در نظر گرفتن

آثار مستقیم و غیرمستقیم (شامل اضافه شدن سپرده های جدید) حدود 1930

میلیارد تومان به درآمدهای مشاع بانکها افزوده می شود که این رقم معادل 26

درصد از سود خالص صنعت بانکداری است.

چه افقی پیش روی بانک ها است؟ 11

احیای عملیات نقل و انتقال بین المللیبا

آغاز فاز اجرای برجام و برداشته شدن تحریم های بین المللی بانک های ایرانی

مجدداً قادر به فعالیت در حوزه بین الملل و نقل و انتقال پول از طریق

ابزارهایی چون اعتبار اسنادی و یوزانس خواهند بود. با بازگشت به شرایط قبل

از تحریم و گشایش 10 الی 20 میلیارد دلار ال سی با نرخ کارمزد 2 الی 3

درصدی تاثیر معناداری در سودآوری بانک ها ایجاد خواهد شد. بنابراین پتانسیل

مناسبی از این بابت برای سیستم بانکی قابل تصور است.در

حال حاضر ردیف وجه التزام در صورت های مالی بانک ها با افزایش شدید به حدود

8 هزار میلیارد تومان رسیده است که رقم قابل توجهی به شمار می‎رود. بخشی

از وجه التزام بانک ها ناشی از شناسایی جرائم دیرکرد مطالبات غیرجاری طی

سنوات گذشته است که با توجه به مطالب پیشتر عنوان شده قابلیت تحقق آن در

هاله ای از ابهام قرار دارد. بنابراین رعایت جوانب محافظه کاری در شناسایی

این ردیف درآمدی و حتی بازنگری آن توسط بانک‎ها ضرورتی اجتناب ناپذیر به

شمار می رود.سخن پایانینظام

بانکی کشور با برخورداری از سابقه طولانی و درخشان، دارا بودن زیرساخت های

فیزیکی و نیروی انسانی مناسب، دسترسی به بازاری بزرگ در داخل کشور با

قابلیت گسترش فعالیت به کشورهای منطقه و حوزه بین الملل از قابلیت رشد و

بالندگی قابل توجهی برخوردار است. این مهم به ویژه در فضای پسابرجام و

فرصت های عنوان شده در آن نمود بیشتری خواهد داشت.در مقابل متاسفانه

سیستم بانکی همچنان با مشکلات متعدد به جا مانده از سالیان گذشته دست و

پنجه نرم می کند. حجم بالای مطالبات غیرجاری و ماهیت غیرشفاف آن به همراه

وضعیت نگران کننده ترازنامه بانک ها از مهمترین موانع پیش روی توسعه

بانکداری به شمار می روند. با این وجود ادغام بانک ها، خارج کردن

دارایی های مسموم از ترازنامه آن ها و همچنین بازنگری در قوانین نظارت

بانکی افق روشنی را پیش روی این صنعت قرار خواهد داد.