استاد «علی اصغر شعرباف» درگذشت

سیب موز «علی اصغر شعرباف»، مرمت کار تزئینات بناهای تاریخی و استادکار معمار پیشکسوت شب گذشته در سن 85 سالگی درگذشت.

استاد «علی اصغر شعرباف» درگذشت

سیب موز: استاد «علی اصغر شعرباف» درگذشت

استاد «علی اصغر شعرباف» درگذشت 2

به گزارش ایمنا، یکی از اساتید بنام معماری سنتی ایران، در سال 1310 در تهران متولد شد. معماری در خانواده استاد موروثی است و پدربزرگ و پدر او از بزرگان معماری روزگار خود بودند.

علی اصغر شعرباف زمانی که هفت سال داشت، روزی در راه مدرسه، به مسجدی برخورد که استاد بنّای آن مشغول کاشی کاری بود. علی اصغر آن قدر در آنجا ایستاد و به تماشای کار آن بنّا پرداخت که از وقت مدرسه اش گذشت و دیگر بر سر کلاس درس حاضر نشد. هر روز به این کار خود ادامه داد تا اینکه یک روز که مشغول تماشای کاشیکاری مسجد بود، کسی گوشش را کشید. او پدربزرگ شعرباف بود و از او پرسید چرا اینجا ایستاده ای. شعرباف در جواب گفت کاشی کاری بنای مسجد را می بینم. از فردای آن روز پدربزرگش او را به این حرفه برد و علی اصغر عاشق این کار شد.. شعرباف از هفت سالگی زیر دست پدر مشغول به کار شد و امور ساخت و ساز و آشنایی با مصالح را از همان زمان آموخت.

به گزارش سیب موز

او از سن 10 سالگی به امر پدرش استاد حاج محمد شعرباف به کار تزیینات معماری که حرفه خانوادگی آنها بود پرداخت.  پدربزرگ او، استاد حاج عباس پیوند، از اساتید برجسته زمان خود بوده و لقب «پیوند» نیز به دلیل توانایی او در جابجایی پایه ها از زیرتاق ها و اتصال اجزا معماری به یکدیگر به وی داده شده بود. «اصغر شعرباف» در زمان جوانی از تجربه استادان ماهر و زبردستی چون استاد حسین لرزاده، استاد حاج محمد معمار کاشانی و نیز پدر خویش، کاشی تراش ها و کاشی کار ازجمله ابراهیم کاظم پور تجربه های بسیار کسب کرد و توانست در سنین جوانی به تنهایی انجام کارهای تزیینات معماری بویژه ترسیمات گره ها و کاربندی ها را بر عهده گیرد.

از 18 سالگی به عنوان استاد کاری قابل به تنهایی در کار ساخت و ساز بناها شرکت داشت. از خاطرات استاد شعرباف پوشاندن چشمه، طاق های بازار تهران در 13 سالگی است که با کمال استادی و مهارت انجام داد، ولی همچنان با سخت گیری و ایراد پدر رو به رو شد. او از سخت گیری های دائمی پدر به عنوان رمز موفقیت خود یاد می کند. شعرباف گره سازی در کاشی را از همان سنین طفولیت آموخت و در حدود 19 سالگی چنان مهارتی یافت که خود به تنهایی طرح های متنوع گره را ترمیم و اجرا می کرد. استاد شعرباف تا 18 سالگی تحت نظارت پدر بود، گرچه هنوز هم معتقد است تجارب پدر مددرسان او در انجام بهتر کارهاست. هنر و مهارت استاد در اجرای گنبد های ایرانی با دهانه های وسیع است که در 25 سالگی به تنهایی قادر به اجرای آن بود.

از جمله فعالیت های معماری وی می توان کارهای وی در مسجد جامع ساوه، مسجد اعظم قم، مسجد سپهسالار، مدرسه عالی شهید مطهری، امامزاده زید تهران، مسجد حضرت ابراهیم، نمایشگاه بین المللی تهران، بقعه شیخ صفی در اردبیل، مسجد دانشگاه صنعتی شریف، بازار مبل ارزی یافت آباد، بنای شهدای هفت تیر در بهشت زهرای تهران و زیرزمین تالار الماس کاخ گلستان را نام برد. او در کار مرمت بنا و به خصوص مرمت تزئینات بناهای کهن نیز تبحر داشت که از آن جمله می توان به مرمت عمارت بادگیر و تالار الماس و بخش های تزییناتی به ویژه حوض خانه از مجموعه کاخ های سعدآباد در سال 1340 و نیز مرمت و بازسازی سردر بنای تاریخی عالی قاپوی قزوین نام برد

استاد در آینه کاری و گچ بری و کاشی کاری درود گری و مقرنس و سایر هنرهای وابسته به معماری از سرآمدان معماران عصر خود است. استاد شعرباف نه تنها در تهران که در تمام ایران، هرجا نیاز به ساخت و ساز سنتی با شیوه های پیچیده ای بوده مشغول به کار شده است. وی در سال 1348 به سازمان ملی حفاظت آثار باستانی رفت و از همان تاریخ به صورت رسمی مرمت بناهای استان تهران و سایر استان های کشور را به عهده گرفت. او برای نشان دادن شیوه های معماری سنتی، سفرهایی نیز به خارج از کشور داشته است.

از فعالیت های هنری خارج از کشور وی می توان به ساخت نوعی مقرنس که ویژگی های خاص خود را داشت و مدت 9 ماه به طول انجامید، اشاره کرد. سفر به دانمارک برای آشنایی معماران آن کشور با معماری سنتی ایران بود و همین طور ساخت نمونه ای از مقرنس که مدت 15 روز به طول انجامید. همچنین سفر به وین برای ساخت یک محراب کاشی از جمله سفرهایی بود که استاد علی اصغر شعرباف به خارج از کشور داشته است

اگرچه استاد در سال 1376 بازنشسته شد، ولی همچنان با سازمان میراث فرهنگی کشور همکاری داشت و در کاشان در رشته مرمت و معماری به تدریس مشغول است. از جمله مهم ترین آثار علی اصغر شعرباف کتاب گرانقدر «گره و کاربند» است. نخستین چاپ کتاب گره و کاربندی سال 1361 در قطع خشتی بزرگ منتشر شد و به سرعت نایاب گشت. اما سال 1372 کتاب یاد شده مجددا ویرایش شد و انتشار یافت. در کتاب «گره و کاربندی» مطالبی درباره انواع گره، رسمی بندی، یزدی بندی و مقرنس که از تزیینات اساسی معماری سنتی ایران است، در 12 جلد تهیه شده که تاکنون تنها دو جلد آن به چاپ رسیده و امید است که برای چاپ بقیه آنها فکری اساسی شود. استاد طی سالیان طولانی مرمت آثار تاریخی، حاصل تجارب خود را در این کتاب عرضه داشته و طرز ساخت کاربندی ها و جزئیات اجرایی آنها را به رشته تحریر در آورده است.

علی اصغر شعرباف استادی است که آثارش بخش مهمی از منابع مربوط به تزیینات در معماری اسلامی را تشکیل داده اند. استاد شعرباف از معدود استادان معماری سنتی بود که هم به «گره» تسلط دارد هم به «کشش».  معماران سنتی به عمل بنایی «کرد» می گویند و به ترسیم گروه و کاربندی و تزیینات، «کشش». شعرباف در واقع از آخرین بازماندگان معماران سنتی تهران محسوب می شود. آثار شاخصی که با دستان هنرمند او در بناهای معماری سنتی ایرانی خلق شده اند، جملگی نمونه های ویژه ای از اصالت معماری ایرانی و نیز استحکام و تفاخر هنرهای تزیینی ایرانی را به نمایش می گذارند. از آن جمله است کاربندی و نیروبندی گنبد چینی خانه بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی که خبرگزاری ایمنا - مهمی برای دانشجویان معماری ایرانی نیز بوده و حتی پایان نامه هایی بر اساس بررسی این اثر مهم در این رشته نگاشته شده است.

او در کار مرمت بنا و به خصوص مرمت تزئینات بناهای کهن تبحر و استادی دارد. از آن جمله است مرمت عمارت بادگیر و تالار الماس از مجموعه کاخ های سعد آباد که در سال 1340 بخش های تزییناتی به ویژه حوض خانه به توسط استاد مرمت اساسی شد و نیز مرمت و بازسازی سر در بنای تاریخی عالی قاپوی قزوین که توسط استاد انجام شده است. اما از مهمترین آثار شعرباف که خود او نیز علاقه ویژه ای به آن دارد، همان گنبد چینی خانه بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی و کاربندی و نیروبندی آن است که یکی از مهمترین و اصیل ترین کاربندی های معماری معاصر را به نمایش می گذارد. طرح مقبره، یک هشتی و چهار شاه نشین دارد. طرح های مقرنس، گره، یزدی بندی، کاسه سدری که بسته به بناهای مختلف از آنها استفاده های مختلفی کرده در آثارش موجودند. از دیگر بناهای مهمی که توسط استاد مرمت و اجرا شده می توان به اجرای مقرنش ایوان مسجد شهید مطهری، اجرای گره سازی گنبد مسجد جامع ساوه، اجرای گنبد جنت سرای اردبیل، زنده سازی طاق چشمه های پل لوشان گیلان، تعمیرات و اجرای حوض خانه کاخ گلستان، اجرای سقف تیمچه حاجب الدوله و چشمه های طاق های بازار تهران، احیای ایوان مسجد جامع تهران، امور مختلف مسجد دانشگاه صنعتی شریف تهران، اجرای ایوان مسجد امام حسین تهران و مسجد کبود تبریز اشاره کرد. علی اصغر شعرباف به پاس ساخت و مرمت مساجد و بناهای سنتی در داخل و خارج از کشور از جمله قسمتی از مسجد مطهری، مسجد فخریه و ده ها اثر ماندگار دیگر، در سال 1382 از طرف هیات داوران نمایشگاه قرآن کریم، خادم برجسته قرآن کریم معرفی شد

استاد شعر باف در چند سال گذشته دچار مشکلات ریوی بود و شب گذشته به بیمارستان سوم شعبان منتقل شد که متاسفانه در این بیمارستان درگذشت.3195/