نام گذاری «آزادیستان» برای مخالفت با «پان ترکیسم» بود/ خیابانی: "استقلال هر ملتی شرافت اوست"

سیب موز به مناسبت سالروز شهادت شیخ محمد خیابانی؛

نام گذاری «آزادیستان» برای مخالفت با «پان ترکیسم» بود/ خیابانی: "استقلال هر ملتی شرافت اوست"

نام گذاری «آزادیستان» برای مخالفت با «پان ترکیسم» بود/ خیابانی: "استقلال هر ملتی

سیب موز: نام گذاری «آزادیستان» برای مخالفت با «پان ترکیسم» بود/ خیابانی: "استقلال هر ملتی شرافت اوست"

امروز 21 شهریور سالروز شهادت شیخ محمد خیابانی به دست خائنین قاجار و عمّال اجنبی است، به همین مناسبت به مرور تاریخ سیاسی سال های قیام شیخ محمد خیابانی و پاسخ به یک شبهه می پردازیم.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛به نقل از آناج، شیخ محمد خیابانی در خامنه از توابع شهرستان شبستر به دنیا آمده است، پدرش در شهر ماخاچ قلعه داغستان تجارت خانه داشت و شیخ محمد در نوجوانی همراه پدر به آنجا رفت ولی بعد از بازگشت به خامنه، کسب و کار تجاری را رها کرد و در تبریز به تحصیل علوم دینی پرداخت.

به گزارش سیب موز

شیخ محمد خیابانی از اعضای برجسته انجمن ایالتی آذربایجان بود و از ارکان فکری و رهبری آن محسوب می شد. او با لباس روحانی و تفنگ بر دوش در سنگرها به دفاع از شهر و ناموس و حیثیت مردم مسلمان در مقابل سپاه متجاوز عین الدوله می پرداخت و با مبارزان و مجاهدان در سنگرها می خوابید و به آنان دلگرمی می داد.

تاریخ صحنه ی عبرت است

جنگ مجاهدان تبریزی با محمدعلی شاه و عین الدوله ماه ها ادامه داشت تا اینکه محمدعلی تصمیم می گیرد برای ادامه ی مبارزه با مجاهدان تبریزی از دولت های بیگانه وام بگیرد تا بتواند قشون را اداره کند در این موقع، انجمن ایالتی به این تصمیم محمد علی شاه، مبنی بر استقراض خارجی برای سرکوبی ملت، به شدت اعتراض کرد و با پیشنهاد شیخ محمد خیابانی، تلگرامی به مجلس سنا و شورای ملی فرانسه مخابره کرده و در آن قید کردند:"در این برهه از تاریخ ایران که مجلس شورای ملی، توسط شاه بسته شده است بدون اجازه مجلس، هر نوع وام از دولت های بیگانه گرفته شود، ملت ایران پرداخت آن را به عهده نخواهد گرفت!"

پس از خلع محمد علی شاه از حکومت، انتخابات دوره دوم مجلس شورای ملی آغاز شد. خیابانی سابقه درخشانی که داشت در سی سالگی به نمایندگی مردم تبریز در مجلس شورای ملی انتخاب شد.

آیا خیابانی یک تجزیه طلب بود؟

برخی خیابانی را به عنوان یک تجزیه طلب معرفی می کنند اما دلایل متعددی وجود دارد که خیابانی همواره با محور ایران به مبارزه در آذربایجان پرداخته است.

می گویند شیخ خیابانی، در میان اجتماع تظاهر کنندگان تهرانی که به اولتیماتوم روس ها معترض بودند، به ایراد سخنرانی پر شور پرداخته و با صدای رسایی گفته بود:

« ... استقلال هر ملتی، شرافت اوست اگر نتوانیم کشور خود را نجات دهیم و شرافتمندانه زندگی کنیم لااقل در راه وطن جان خواهیم داد! زیرا در چنین مواقع خطرناک و حساس، زنده ماندن محو شدن است.»

این سخنان آتشین چنان شوری در دل مردم بر پا کرد که فریاد «پاینده باد ایران»، «زنده باد خیابانی» ... تا لحظاتی پس از پایان سخنرانی او در هوا طنین می انداخت.(  دو قهرمان جنبش مشروطه، رحیم رئیس نیا و عبدالحسن ناهیدی ص 209)

اتّصاف خیابانی به دموکرات ها و تشکیل مجلس محلی تبریز

خیابانی در سال 1293 و بعد از خروج روس ها به سبب اختلافات و جنگ های داخلی خودشان از خاک ایران ، از فرصت استفاده کرد و دوستان آزادیخواه و مبارزش را گرد آورد و کمیته ای تشکیل داد. سپس همه نمایندگان دموکرات و آزادیخواه را سراسر آذربایجان به تبریز دعوت کرد و کنفرانسی برگزار نمودند. در این کنفرانس استانی، چهار صد و هشتاد نفر شرکت داشتند. تشکیلات فرقه دموکرات که پنج سال پیش تعطیل شده بود، دوباره تاسیس شد. در همان کنفرانس، انتشار روزنامه "تجدد"، ارگان تشکیلات دموکرات، مورد تصویب قرار گرفت و خیابانی مدیر مسئول و صاحب امتیاز روزنامه شد اما از همان شماره آغازین با مقاله ای تحت عنوان "نور حقیقت خواهد تابید" بر لزوم اجرای قوانین مشروطیت و احیای آن تاکید کرد.

در همان سال خیابانی به رهبری فرقه دموکرات آذربایجان برگزیده شد و فرقه دموکرات را توسعه داد و اصلاحات اساسی در آن ایجاد کرد( شرح حال و اقدامات شیخ محمد خیابانی، حاج محمد علی آقا بادامچی تبریزی، چاپ برلین ص 28)

می بینیم که خیابانی از ابتدا هرچند جمع مخالفان را اعم از آزادی خواهان و فرقه ای ها را جمع کرده بود اما هرگز یک فرقه ای به معنی سرسپرده به روس ها نبود و سعی در اصلاحات جدی برای رسیدن به قوانین مشروطه داشت.

در جریانات مجلس چهارم که وثوق الدوله با دسیسه جلوی ورود نمایندگان آذربایجان به مجلس را گرفت خیابانی سفری به تهران کرد تا بزرگان را به مخالفت وا دارد ولی موفق نشد.

خیابانی وقتی دید از رجال سیاسی، صدایی بر نمی آید، به تبریز برگشت. او در تبریز با دعوت آزادیخواهان و دموکرات ها، در روز 22 اسفند 1298 "مجلس محلی تبریز" را تشکیل داد و خود به ریاست آن انتخاب شد. کار مجلس محلی تبریز این بود که در مسائل سیاسی و اجتماعی تبریز و آذربایجان، تصمیم گیری کند؛ چون نمایندگان آذربایجان را از رفتن به مجلس شورای ملی محروم کرده بودند. مذاکرات و تصمیم های مجلس محلی هر روز در روزنامه تجدد چاپ می شد و به اطلاع مردم می رسید.

شیخ محمد خیابانی در 17 فروردین 1299 با کمک عامه مردم خائنان دولتی را از تبریز بیرون کرد و عملا آذربایجان بصورت مستقل از 18 فروردین اداره می شد.

خیابانی 5 ماه در تبریز حکومت کرد و سرانجام با مکر مخبرالسلطنه و همراهی کلنل روسی که رئیس قزاق خانه تبریز بود  در تاریخ 21 شهریور به شهادت رسید و در قبرستان سید حمزه تبریز به خاک سپرده شد و بعدها آن گورستان هم به مدرسه تبدیل شد و پس از ویرانی، مقبره خیابانی هم از بین رفت.

نام گذاری «آزادیستان» برای مخالفت با «پان ترکیسم» بود/ خیابانی: "استقلال هر ملتی 2

چرا خیابانی نام آذربایجان را به "آزادیستان" تغییر داد؟

در ایامی که خیابانی در تبریز و آذربایجان حکومت می کرد در خانات آران و شروان آن زمان هم خبرهایی بود. محمد امین رسول زاده در حرکتی در شمال رود ارس و منطقه ی بادکوبه و اران و شروان اقدام به تاسیس یک جمهوری کرده بود که بحث در باره چگونگی شکل گیری آن خارج از مجال این گفتار است.

آنچه مهم است این که محمد امین رسول زاده یک جعل تاریخ فاحش کرد و کاملا رندانه نام آذربایجان را بر این جمهوری تازه تاسیس گذاشت که پیش از آن همیشه به نام های دیگری همچون "آران" نامیده می شد. این نام گذاری کاملا سیاسی و مغرضانه بود و شیخ محمد خیابانی با زیرکی که داشت از این اغراض مطلع بود.

شیخ محمد خیابانی در واکنش به این نام گذاری، نام آذربایجان را "آزادیستان" گذاشت تا این تبلیغات رسول زاده و دارودسته اش را خنثی کند. ضمن اینکه شیخ محمد خیابانی یک عنصر ملی گرا و وطن دوست بود. در این رابطه مثلا به سختی در برابر عثمانی ها موضع گیری کرد و با تبلیغات پان ترکیستی که در تبریز رواج یافته بود مقابله کرد. نامگذاری آذربایجان برای منطقه آران، خالی از نظر عثمانی ها و اندیشه های پان ترکیستی نبود و شیخ محمد خیابانی در مقابله با این جریان آزادیستان را مطرح کرد. در واقع اقدام او واکنشی به ادعاهای این گروه و تلاش برای تشکیل جمهوری آذربایجان بود. زبان روزنامه تجدد شیخ محمد خیابانی فارسی بود و او بر ملیت ایرانی تاکید بسیاری داشت.

پایداری این جمهوری مستعجل رسول زاده بیش از دو سال به درازا نکشید و ترکان کمالیست آن را با دولت بولشویکی لنین معامله کردند و منطقه"اران یا "ارّان" با نام آذربایجان همراه با دو جمهوری دیگر قفقاز ضمیمه شوروی گردید. حاکمان جدید نیز نه تنها جبران مافات نکردند و نام آذربایجان را با عنوان جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان برای سرزمین اران نگه داشتند بلکه با تئوری پردازیهای نادرست و تاریخ سازی های دروغین ادعا کردند که آذربایجانیان از ابتدا یک ملت و قوم بوده اند که سرزمین آنها در جنگ های ایران و روس دو نیم گشته، بخش شمالی آن در مسیر پیشرفت و ترقی و آزادی و رفاه قرار گرفته و بخش جنوبی آن در دست زمامداران ایران اسیر مانده است!

انتهای پیام/م