مسئولیت اجتماعی، حلقه مفقوده در فعالیت های اقتصادی شرکت ها

سیب موز ایران آنلاین/ اخیراً خبرهای زیادی درباره گزارش پایداری شرکت و مسئولیت اجتماعی شرکت ها به گوش می رسد. برای مثال در سال میلادی که گذشت، «مرکز جوایز گزارش دهی پایدار آسیا- The Asia Sustainability Reporting Awards»

به گزارش سیب موز

در بخش هایی همچون: «بهترین گزارش پایداری»، «بهترین گزارش یکپارچه»، «بهترین گزارش اول پایداری»، «بهترین گزارش موارد اهمیت دار برای شرکت»، «بهترین گزارش مدیریت کربن»، «بهترین گزارش توسعه جوامع محلی»، «بهترین گزارش زنجیره تأمین پایدار» و «بهترین گزارش محیط زیستی» جوایزی را برای شرکت های موفق در این حوزه ها در نظر گرفت. طراحی چنین بخش هایی، حکایت از توجه گسترده به موضوع پایداری شرکت و گزارش های مرتبط با آن در محافل جهانی است.

«گزارش پایداری» (Sustainability Report) نیز گزارشی ا ست که توسط یک شرکت یا سازمان درباره اثرات اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی مرتبط با فعالیت هایش منتشر می شود. امروزه تعداد روبه رشدی از شرکت ها و سازمان ها هستند که می خواهند عملیات خود را پایدار سازند و در فرآیند توسعه پایدار جهانی مشارکت داشته باشند. گزارش دهی پایدار به سازمان ها کمک می کند تا عملکرد خود را درحوزه های اقتصادی، اجتماعی، محیط زیستی و حاکمیتی اندازه بگیرند و آن را با دیگران در میان نهاده و مدیریت کنند. خواه این عملکرد و اثرات ناشی از آن مثبت باشد، خواه منفی. در حال حاضر شرکت های بزرگ جهانی به طور جدی و روزافزون به گزارش دهی پایداری می پردازند و مرجع جهانی گزارش دهی یکپارچه (Global Reporting Initiative)قالب گزارش دهی GRI را به عنوان یک قالب جهانی برای گزارش و انعکاس مسئولیت اجتماعی شرکت عرضه نموده و آخرین نسخه آن (G4) را از سال 2015 قابل استفاده اعلام کرد.

در ایران هرچند اراده برخی شرکت ها به موضوع مسئولیت اجتماعی شرکت معطوف شده است، اما هنوز گزارش پایداری که به مرجع جهانی عرضه شده باشد، به چشم نمی خورد. شرکت های ایرانی هنوز در ابتدای راه توجه و پرداختن به موضوع مسئولیت اجتماعی خود هستند. این امر بخصوص در مورد شرکت های نفتی کشور قابل تأمل است. چون صنعت نفت در تاریخ دیرپای خود عملاً به موضوعات مسئولیت اجتماعی دست یازیده، اما هیچگاه به گزارش دهی سیستماتیک آنها نپرداخته است.

همین امر سبب ناشناخته ماندن اقدامات و توجه صنعت نفت و شرکت های زیر مجموعه آن به موضوع مسئولیت اجتماعی شرکت شده است. امری که به عقب ماندن شرکت های ایرانی و بویژه شرکت های نفتی در رتبه های جهانی مسئولیت اجتماعی شرکت و نداشتن جایگاه کشوری انجامیده است.

جایگاه ایران در اجرای  مسئولیت اجتماعی

متأسفانه به دلیل نبود شناخت کافی از مقوله مسئولیت اجتماعی شرکت و فقدان سازوکارهای لازم بویژه سازوکارهای ثبت و گزارش دهی و موانع مختلف، ایران جایگاه مناسبی در رتبه بندی های مربوط به مسئولیت اجتماعی در دنیا ندارد. جدول نشانگر جایگاه ایران در میان دیگر کشورها در سال 2012 و در موضوع مسئولیت اجتماعی شرکت است.

چارچوب گزارش دهییکپارچه جهانی

مسئولیت اجتماعی شرکت یا سازمان از استانداردی موسوم به استاندارد 26000 برخوردار است که در تدوین آن کارشناسانی از بیش از 90 کشور و 40 سازمان جهانی یا منطقه ای بزرگ مشارکت کرده و آن را توسعه داده اند. چارچوب گزارش دهی یکپارچه ای نیز در این زمینه عرضه شده است که از آن به عنوان «Global Reporting Initiative» یا اختصاراً GRI یاد می شود. در عین حال، GRI در قالب یک سازمان بین المللی پیشرو ایجاد شده است که در زمینه پایداری شرکت، استفاده از گزارش‏ دهی پایداری و مسئولیت اجتماعی را به عنوان روشی برای سازمان ها به منظور پایدارتر شدن و مشارکت بیشتر در توسعه پایدار ترویج می کند. این سازمان همچنین، چارچوب های گزارش دهی پایداری شرکت را به طور تکاملی بهبود بخشیده و شاخص های مربوط به مسئولیت اجتماعی شرکت موجود در آن را توسعه می دهد.

مسئولیت اجتماعی، حلقه مفقوده در فعالیت های اقتصادی شرکت ها

سیب موز: مسئولیت اجتماعی، حلقه مفقوده در فعالیت های اقتصادی شرکت ها ---

در واقع، چارچوب گزارش ‏دهیGRIیک سیستم گزارش ‏دهی است که شاخص‏ ها و روش‏ هایی برای اندازه‏ گیری و گزارش ‏دهی اثرات سازمان و عملکرد آن در حوزه های کلان اجتماعی، اقتصادی و محیط زیست را ارائه می ‏دهد. سازمان GRIبا تدارک این چارچوب گزارش‏ دهی پایداری جامع که به طور گسترده در سراسر دنیا مورد استفاده قرار می‏ گیرد، می کوشد تا شفافیت سازمانی بیشتری را ایجاد کند. این چارچوب (که شامل راهنمای گزارش ‏دهی پایداری است)، اصول و موارد افشاگری استانداردی ارائه می ‏دهد که سازمان ها با کمک آنها می‏ توانند اثرات و عملکرد اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی خود را گزارش کنند. روند تکاملی این چارچوب های گزارش دهی هر چند سال یکبار به صورت نسخه های بهبود یافته انتشار می یابد. آخرین نسخه این چارچوب ها که به G4 شهرت دارد، طی دو سال گذشته عرضه شده و از سال 2015 ملاک گزارش دهی است. شاخص های اصلی و فرعی این چارچوب گزارش دهی در سه بخش ویژه اقتصادی، محیط زیستی و اجتماعی توزیع شده و ملاک گزارش دهی فعالیت های شرکت هاست. سازمان GRI بر اساس گزارش شرکت ها، آنها را در قالب چارچوب مذکور رتبه بندی می کند. هر سال نیز گزارشی را در این زمینه منتشر می کند.

نتایج یک نظرسنجی از صاحبنظران و مدیران کسب وکار ها درباره چارچوب های گزارش دهی پایداری در سال 2014 نشان می دهد که طرح گزارش دهی جهانی GRIدر میان سه چارچوب پایداری شناخته شده و پرکاربرد قرار دارد. دستورالعمل های GRIدر این نظرسنجی در کنار سازمان هدایت پایداری اقتصادی(CDP) و شاخص پایداری داو جونز(DJSI)در میان سودمندترین چارچوب های گزارش دهی شناخته شد و 50 درصد از پاسخ دهندگان، GRIرا به عنوان معتبرترین و محبوب ترین استاندارد در میان شرکت ها و سازمان ها برگزیدند.در پاسخ به این سؤال که این چارچوب ها تا چه حد برای کسب و کار ها ارزش خلق می کنند، 26 درصد اظهار داشتندGRIباعث ایجاد علاقه در مشتریان آنها شده یا بر انتخاب سازمان آنها به عنوان تأمین کننده تأثیر مثبتی بر جا گذاشته است. (به نقل از خبرگزاری شارا 22/3/1393)

این چارچوب ها و ابتکارات در درون سازمان موجب افزایش آگاهی در زمینه جنبه ها و آثار زیست محیطی و همین طور ریسک ها، فرصت ها و نوآوری های مربوط به آن می شود. همچنین، در رابطه با استراتژی های مدیریت و اقدامات قابل سنجش نیز موجب شفافیت می شوند و با هشیاری بر حوزه هایی تمرکز دارند که آثاری مهم و معنادار بر جا گذاشته و درنهایت به خلق ارزش برای مشتریان و ذی نفعان منتهی می شود.

/ایران